به‌ خێر بێن بۆ ماڵپه‌ڕی بیری نوێ به نیشتمانیکردنی پرسی گشتپرسی
نێردراو له‌ لایه‌نqelatok له‌ ڕۆژی
 بێگومان گرنگتر بوو ئەو كۆبوونەوانە لە پەرلەمان و لە بارەگای...

سه‌رجه‌م بابه‌ته‌که
 ? بێگومان گرنگتر بوو ئەو كۆبوونەوانە لە پەرلەمان و لە بارەگای پەرلەمانی كوردستان بان لەبری ئەوەی وەك هەنگاوی یەكەم هێزە سەرەكییەكانی كوردستان لەبارەگای (پارتی و یەكێتی) تاوتوێی پرسی ریفراندۆم بكەن. بەڵام كە پرسێكی گرنگی وەك گشتپرسی بۆ سەربەخۆیی كوردستان و دروستكردنی دەوڵەت نەبێتە هۆی كەمكردنەوەی ئەو عینادە سیاسییەی دۆخی كوردستانی بە ئەمڕۆ گەیاند، كەواتە ناشكرێ‌ ئیتر كورد بەدوای هیچ دەرەتانێكی تردا نەگەڕێت و هەر دەرفەت و پێشهاتێكی بۆ هاتە پێش، فەرامۆشی بكات بەهۆی ئەوەی لەسەر شێواز و چۆنێتی كاراكردنەوەی پەرلەمان ناكۆكین.?

زۆر كەسایەتی سیاسیی گرنگ لە ئاستی نێودەوڵەتی و ناوەندەكانی توێژینەوە، باوەڕیان وایە كۆتایی داعش، سەرەتای قۆناغێكی ترە لە هاوكێشە و نەخشەی ئەم ناوچەیە. زۆربەی ئەو دەوڵەتانە بەهۆی بوونی بەرژەوەندی یاخود پێویستبوونی پێگەی سیاسی و سەربازییان بۆ سەقامگیری و راگرتنی هاوسەنگیی هاوكێشە گەورەكان، چاویان لە ئایندەی ئەم وڵاتانەیە و هەموویان خۆیان بۆ هەر ئەگەر و پێشهاتێك ئامادە كردووە كە وەك لێكەوتەی شەڕی سێ‌ ساڵەی داعش چاوەڕوانی ئەنجامەكانی دەكرێت. دڵنیام لە كوردستانیش زۆربەمان خوازیاری ئەوە بووین میللەتی ئێمەش وەك یەكێك لە گەورەترین قوربانیبەخشەكانی ئەم جەنگە، مشتوماڵی ناوماڵی خۆمان بكردایە و هەموو پێكەوە ئامادەی هەر گۆڕانكاری و ئەگەرێك باین.
بەڵام ئەمە رووی نەدا. لەكاتێكدا كۆمەڵێ‌ هەڕەشە و مەترسیش وەك دەرئەنجامی شەڕ دوور نەبوو بێنە رێمان.

? ئێستا دۆخێكی تازە هاتووەتە پێش، پێچەوانەی ئەو مەترسیانە، چاوەڕوانی رەخساندنی هەلومەرج و كۆمەڵێك دەرفەت دەكرێن كە بەهۆیانەوە كورد بتوانێ‌ هەنگاو بەرەو دەستكەوتی گەورە بنێت. وەك هەڕەشە و مەترسییەكان یەكیاننەخستین، چاوەڕێ‌ بووین ئەو دەرفەت و پێشهاتە تازانە ببنە هەوێنی چارەكردنی ناكۆكی و ناتەباییە سیاسیەكانمان، بەڵام دەركەوت نە مەترسی و هەڕەشە، نە دەرفەت بۆ دەستكەوتیش، نەیانتوانی ببنە دەروازەیەك بۆ دۆزینەوەی چارەسەر بۆ كێشە هەڵواسراوەكانی كوردستان. هیچ نەبووایە لەسەر شێوازێك و بۆ چەند ئەركێكی دیاریكراو تایبەت بە سەرخستنی پرۆسەی گشتپرسی دەكرا رێككەون لەسەر ئەوەی پەرلەمان بەو جۆرەو بۆ ئەو مەبەستە كارا بكرێتەوە كە ئەمە واقیعی تاڵی پرۆسەی سیاسییە لە كوردستان، ئەوەش نەكرا. پرسیار ئەوەیە كە ئێمە لەناو ماڵی خۆمان بەو جۆرە بین و جارێ‌ ئاسۆیەك نەبێت بۆ رێككەوتن و چارەكردنی كێشە نێوخۆییەكانمان، ئیتر هەموو دەرگاكان لەخۆمان دابخەین و بەنیازی هیچ دەستكەوتێك نەبین لە ئەگەری گۆڕانكارییەكانی ناوچەكە، یاخود ئەم دوو كەیسە لێك جیابكەینەوە، هەر لایەنە هەڵوێستی لەسەر كێشە ناوخۆییەكان هەرچۆنێكە، نەیكەین بە گرفت لەبەردەم هەنگاوەكانمان بۆ پرسی گرنگتر. پێویستە ئەمەی دووەمیان هەڵبژێرین.?

وەك لە دەرئەنجامی كۆبوونەوەكانی نێوان پارتی و یەكێتی راگەیێنراوە، پێدەچێت هەر ئەوەیان كردبێتە نەخشە رێگا، كە نە راپرسی لەسەر حسابی فەرامۆشكردنی كێشەكان بێت و نە مانەوەی كێشەكانیش بكرێت بە لەمپەر بۆ ریفراندۆم. بۆیە بڕیار وایە كۆبوونەوەی فراوانی هەموو حیزبە سیاسییەكان بكرێت بۆ دیاریكردنی كاتی ریفراندۆم و پێكهێنانی كۆمیتەیەك بۆ سەرپەرشتیكردنی. هەرچەندە گرنگە هەموو حیزبە سیاسییەكانی كوردستان و شانبەشانی ئەوان، نوێنەری راستەقینەی هەموو پێكهاتە نەتەوەییەكانی تری كوردستانیش بەشداربن. ئەمە بۆ دەرخستنی هەڵوێستی دەستەجەمعیی خەڵكی كوردستان و نەهێشتنەوەی بواری دەستوەردانی نەیارانمان باشە نەك بۆ ئەوەی بە كردار حیزبەكان سەرپەرشتی راپرسی بكەن. ئەم پرسە نابێت بە حیزبی بكرێت، بەحیزبیكردن مانای ئەوە نییە ئەگەر یەك یان دوو حیزب سەرقاڵی بوون، ئەوە بە حیزبی كراوە و ئەگەر زۆرترین حیزب تیایدا بەشدار بوون ئەوە نیشانەی ئەوە بێت كە پرسێكی نیشتمانییە.
?

بۆئەوەی ئەم بابەتە ببێت بە پرسێكی نیشتیمانی، پێویستە بیخەینە سەر راستەڕێی خۆی، پەرلەمانی كوردستان لە رۆژی 23/7/2014 یاسای كۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردن و راپرسی دەركرد. لە بڕگەی یەكەمی مادەی دووەمی ئەم یاسایەدا هاتووە: (بەگوێرەی ئەم یاسایە دەستەیەك دادەمەزرێ‌ لەژێر ناوی كۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكان و راپرسی بۆ ئەوەی ببێتە تاكە دەسەڵات كە رێكاری هەموو هەڵبژاردن و راپرسییە گشتیەكان ئەنجام بدات لەسەر ئاستی سەرتاسەری كوردستان. عێراق). ئێستا ئەو دەستەیە دامەزراوە و نوێنەری لایەنە سەرەكییەكانی وەك (پارتی و یەكێتی و گۆڕان و یەكگرتوو و كۆمەڵ) ئەندامن تێیدا. بۆیە پێویستە ئەوان بكرێنە واجیهەی ئەم پرسە نەك ئەوەی هەر حیزبە و نوێنەرێك دیاری بكات و دەستەیەكی تری حیزبی پێكبهێنرێت بۆ سەرپەرشتیكردنی راپرسی.

دەكرێت لەسەر ئاستێكی باڵا لەبری یەك كۆمیتە چەند كۆمیتەیەك لە كەسایەتیە سیاسییەكانی كوردستان دروستبكرێن بۆ دروستكردنی پەیوەندی لەگەڵ وڵاتان، هەر كۆمیتەیەك لە چەند ئەندامێك پێكبێت لەسەر بنەمای گونجاوی بۆ ئەو كارە نەك هەر حیزبە و بە نوێنەرێ‌ بەشدار بێت. سبەی ئەگەر كۆمیتەیەك لە نوێنەری هەموو حیزبەكان دروستكرا، كێ‌ دەڵێت هەموو ئەندامەكانی بۆ ئەركێكی لەو جۆرە گونجاون، یان ئەگەر حیزبێك دۆستایەتی لەگەڵ وڵاتێك هەبوو مەرج نییە بۆ وڵاتێكی تریش هەر ئەو نوێنەرە شیاو بێت. دەكرێت لە كەسایەتییەكانی ناو حیزبە سیاسیەكان و كەسایەتیە بێلایەنەكان كە پەیوەندیی دیبلۆماسییان فراوانە، دەستەیەكی باڵا دروست بكرێت و دابەشبكرێنە سەر چەند كۆمیتەیەك.

پێویستمان بە كۆمیتەیەك دەبێت بۆ لایەنە عێراقییەكان، ئەمە ئەركی گفتوگۆكردنە لەگەڵ بەغدا بە حكومەت و حیزبەكانەوە، لە دەستپێكردنی ئەركەكەیەوە تا كۆتایی راپرسی رەنگە پێویست بكات دەیانجار سەردانی لایەنە عێراقییەكان بكات بۆ دروستكردنی تێگەیشتنێكی هاوبەش بە قازانجی سەربەخۆیی كوردستان. ئەمە بۆ ئێران و بۆ توركیا پێویستی بە كۆمیتەی جیاواز هەیە كە ئەندامەكانی بریتی بن لەو كەسانەی بۆ ئەو وڵاتانە گونجاون و توانای دروستكردنی دڵنیاییان هەیە لە ئێران و توركیا. كەواتە دەبێت هەر كۆمیتەیەك بۆ كارێكی دیاریكراو دروستبكرێت، عێراق و وڵاتانی دەرودراوسێ‌، ئەوروپا و ئەمریكا و رووسیا و نەتەوەیەكگرتووەكان.
?

سەرباری ئەوەی بەهۆی كێشەی نێوان پارتی و گۆڕانەوە، وەزیرەكانی گۆڕان لە حكومەت نەماون، بەڵام هێشتا حكومەتی هەرێم هەر سیمایەكی حكومەتێكی بنكە فراوانی هەیە، دەكرێت بەشێك لە ئەركەكان بخرێتە سەر ئەنجوومەنی وەزیرانی حكومەتی هەرێمی كوردستان، بەتایبەت وەزیری لایەنەكانی تر بەشدار بكرێن لەو ئەركانە. بە كورتی و كوردییەكەی بۆ ئەوەی پرسی سەربەخۆیی سیمای حیزبی وەرنەگرێت و ببێتە خەمی هەموو خەڵكی كوردستان، پێویستە پارتی زۆرترین رۆڵ بدات بە لایەنەكانی دیكە كە ئەوەش تاكە زامنی سەركەوتنێتی.


عارف قوربانی

سه‌رچاوه: رووداونێت